Ý kiến người dân

Mở hay khép

13-06-2016 - 07:34 - 90 lượt xem

Bài viết của Phạm Xuân Cần

MỞ HAY KHÉP?
Hay là sự khác nhau giữa Truyền thông và Tuyên truyền

Mình vốn không biết đến “60 phút mở” cho đến khi nó dậy sóng trên dư luận. Đành phải xem lại, phải đọc lại để chí ít cũng tự giải thích cho mình một câu hỏi: Tại sao một biên tập viên có nền tảng học vấn vững chắc, nổi tiếng là thông minh sắc sảo như chị Tạ Bích Loan mà lại tạo ra những sản phẩm tai tiếng như vậy?
Tìm hiểu thì mới biết rằng: ‘60 phút mở’ được sản xuất theo format chương trình ‘60 Minutes’ nổi tiếng của đài CBS- Mỹ. Chương trình này đã giành 12 đề cử giải Emmy năm 2007 và được coi là một trong những chương trình truyền hình điều tra hay nhất của Mỹ. Năm 2002, TV Guide đã xếp ‘60 Phút’ ở vị trí thứ 06 trong danh sách ‘Những chương trình truyền hình đáng xem nhất mọi thời đại’.
Tạ Bích Loan làm chương trình này cũng đã lâu, nhưng thật sự nó chỉ nổi …tai tiếng khi chương trình 60 phút mở ngày 27/5 với chủ đề “Chia sẻ trên mạng xã hội để làm gì?”, lên sóng. Chương trình này được cho là chương trình “Đấu tố MC Phan Anh”. Nhân đó, công luận mới “khai quật” lại chương trình “Người ta làm từ thiện vì ai?”, sản xuất từ tháng 10/2015. 
Công việc ném đá biên tập viên họ Tạ và vị “tiến sỹ máy lạnh + bản sắc dân tộc” coi như đã được cư dân mạng xã hội thực hiện “vượt mức quy định”, mình xin không góp thêm gạch đá gì nữa. Chỉ xin lạm bàn mấy điểm sau đây.
Thực ra chương trình ‘60 Minutes’ của CBS hay các chương trình khác của các đài truyền hình của Mỹ và một số nước khác đều là những chương trình truyền thông đúng nghĩa. Họ nêu vấn đề, mổ xẻ phân tích dưới nhiều góc độ, thậm chí phát sóng trực tiếp, hầu như không biên tập, hay cắt xén. Sản phẩm cuối cùng của nó thực sự là MỞ. Người xem truyền hình, từ góc độ tiếp cận và lợi ích của mình có thể lựa chọn “món ăn” cho mình từ sự mở đó. Nhà đài, cũng như MC không nấu sẵn một món buộc người xem phải “ăn” như một thực đơn duy nhất. Theo cách này, có thể nói nhà đài ta cũng như MC đều chưa…dám làm, dù rằng họ có thể làm được. Mặt khác, đa số dân chúng ta, với tư cách là “thực khách” của truyền hình cũng chưa quen tự chọn món ăn.
Khi nhà đài ta tiếp nhận “công nghệ” của những chương trình mở này, với tư cách là những công cụ tuyên truyền, “định hướng dư luận”, họ đã phải biến những chương trình này thành những chương trình “Khép”. Có nghĩa là dù khách mời có nói đông nói tây gì thì cuối cùng MC cũng phải “hướng”, phải “lái” và “kết” cho đúng…định hướng. Nếu trong khi tranh luận chưa đạt yêu cầu, người ta có thể can thiệp qua khâu biên tập hậu kì. Hãy xem MC họ Tạ lặp đi lặp lại ba bốn lần “nhằm mục đích gì?”, “động cơ gì?” để truy vấn các nhà tài trợ, hay những đoạn MC Phan Anh nói bị cắt khi biên tập, đủ biết là chị đang cố gắng “lái”, đang cố gắng “khép” lại như thế nào!
Như vậy, nhà đài ta đã tiếp nhận một công nghệ “Mở” của truyền thông, nhưng lại cố gắng “cải tiến” nó thành công nghệ “Khép” của tuyên truyền. Thay vì hướng dẫn, để thực khách tự chế biến món ăn hợp khẩu vị cho mình, thì lại chế biến sẵn cho tất cả thực khách một món ăn duy nhất. 
Hậu quả là càng cố gắng khép dư luận theo định hướng có sẵn, thì chương trình lại càng mở ra, nhưng không phải mở theo hướng truyền thông hiện đại mong muốn, mà mở cho gạch đá dư luận ném vào!
Mình tin biên tập viên TBL chắc chắn là người thông minh và nhân hậu, nhưng chị đã sai về phương pháp luận. Chị sai là vì VTV và tất cả báo chí của ta đang là công cụ tuyên truyền, chứ chưa phải là cơ quan truyền thông đúng nghĩa. 
Cái gốc là ở đó!
Một điều nữa, trên thị trường đang có lời khuyên “Hãy là người tiêu dùng thông minh”. Thiết nghĩ, trên mạng xã hội cũng vậy, chúng ta vẫn chưa làm quen được với việc tự lựa chọn và chế biến món ăn cho mình. Trong cơn thịnh nộ "quá mức quy định" vừa qua của dư luận có cả nguyên nhân này

Gửi bình luận của bạn
x